ข้อควรรู้ในการดูแลตนเองก่อนและหลังผ่าตัดต้อกระจก
ต้อกระจกเป็นภาวะที่เลนส์ตาเสื่อมสภาพและขุ่นมัว ทำให้การมองเห็นลดลง มองภาพไม่ชัด สีซีดลง และอาจมีอาการแสงจ้าหรือเห็นภาพซ้อน การผ่าตัดต้อกระจกเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุดในปัจจุบัน โดยแพทย์จะนำเลนส์ตาที่ขุ่นออกและใส่เลนส์เทียมเข้าไปแทน อย่างไรก็ตาม เพื่อให้การผ่าตัดปลอดภัยและได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ผู้ป่วยจำเป็นต้องเตรียมตัวก่อนผ่าตัดและดูแลตนเองหลังผ่าตัดอย่างเหมาะสม
การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดต้อกระจก
การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนระหว่างและหลังผ่าตัด รวมถึงช่วยให้แพทย์สามารถทำการรักษาได้อย่างราบรื่น
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือดตามคำแนะนำแพทย์
ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์เกี่ยวกับยาที่ใช้อยู่ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นยาประจำ ยาสมุนไพร หรืออาหารเสริม โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน หรือยาละลายลิ่มเลือด แพทย์จะพิจารณาว่าควรหยุดยาชั่วคราวหรือไม่ เพื่อป้องกันภาวะเลือดออกง่ายขณะผ่าตัด - ทำความสะอาดเส้นผมและใบหน้าให้เรียบร้อยก่อนวันผ่าตัด
การรักษาความสะอาดบริเวณใบหน้าและรอบดวงตาจะช่วยลดปริมาณเชื้อโรค ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อในช่วงการผ่าตัด - งดการแต่งหน้าและทาสีเล็บในวันผ่าตัด
เครื่องสำอางอาจปนเปื้อนเชื้อโรคและอาจรบกวนการประเมินสภาพร่างกายของแพทย์ ส่วนสีทาเล็บอาจบดบังการสังเกตสีผิวและระบบไหลเวียนโลหิต - เลือกสวมเสื้อผ้าที่ใส่สบายและถอดเปลี่ยนได้ง่าย
ควรเลือกเสื้อผ้าที่ไม่รัดแน่นเกินไป เพื่อความสะดวกในการเตรียมตัวก่อนผ่าตัดและลดความไม่สบายตัวหลังผ่าตัด - ควรมีญาติหรือผู้ดูแลมาด้วยในวันผ่าตัด
หลังผ่าตัด ผู้ป่วยอาจมีอาการตามัว เวียนศีรษะ หรืออ่อนเพลียจากยาที่ใช้ระหว่างผ่าตัด การมีผู้ดูแลจะช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการเดินทางกลับบ้าน - หากมีอาการผิดปกติบริเวณดวงตาในวันผ่าตัด ควรแจ้งแพทย์ทันที
เช่น ตาแดง แสบตา มีขี้ตามาก หรือมีภาวะเยื่อบุตาอักเสบ อาการเหล่านี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ แพทย์อาจพิจารณาเลื่อนการผ่าตัดเพื่อความปลอดภัย
การดูแลตนเองหลังผ่าตัดต้อกระจก
หลังการผ่าตัด แผลที่ดวงตายังอยู่ในช่วงฟื้นตัว ผู้ป่วยจึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษในช่วงประมาณ 1 เดือนแรก
- หลีกเลี่ยงไม่ให้น้ำเข้าตาเป็นเวลา 1 เดือน
น้ำอาจนำเชื้อโรคเข้าสู่ดวงตาได้ ควรใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำบิดหมาดเช็ดหน้าแทนการล้างหน้า - สวมที่ครอบตาก่อนนอนประมาณ 1–2 สัปดาห์
เพื่อป้องกันการเผลอขยี้ตาหรือกดทับแผลผ่าตัดขณะนอนหลับ ซึ่งอาจทำให้แผลเปิดหรืออักเสบ - ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนหยอดยา
การล้างมือเป็นวิธีสำคัญในการลดการนำเชื้อโรคเข้าสู่ดวงตา - ใช้ยาหยอดตาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
ควรหยอดยาที่เปลือกตาล่างครั้งละ 1 หยด แล้วหลับตาสักครู่เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้ดี - หากมียาหยอดตามากกว่า 1 ชนิด ให้เว้นระยะอย่างน้อย 5 นาทีระหว่างแต่ละขวด
เพื่อป้องกันไม่ให้ยาถูกชะล้างออกก่อนดูดซึม ยาหยอดตาทั่วไปมีอายุใช้งานประมาณ 1 เดือนหลังเปิดใช้ - งดสระผมด้วยการเทน้ำราดหรือใช้ฝักบัวโดยตรง
ควรนอนสระหรือใช้ผ้าคลุมตาเพื่อป้องกันน้ำกระเด็นเข้าตา - หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่มีฝุ่นหรือควัน
เช่น การกวาดบ้าน การเผาขยะ หรือการทำอาหารในที่มีควัน เพราะอาจทำให้ดวงตาระคายเคืองและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ - งดว่ายน้ำในสระหรือทะเลเป็นเวลาอย่างน้อย 1 เดือน
น้ำในสระหรือทะเลอาจมีเชื้อโรคและสารเคมีที่กระตุ้นให้เกิดการอักเสบของดวงตา
เหตุผลที่ต้องดูแลตนเองหลังผ่าตัดอย่างเคร่งครัด
แม้ว่าการผ่าตัดต้อกระจกจะเป็นหัตถการที่มีความปลอดภัยสูง แต่หากดูแลไม่เหมาะสม อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อภายในลูกตา แผลผ่าตัดอักเสบ หรือการมองเห็นไม่ฟื้นตัวตามที่ควร การปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัดจะช่วยให้แผลหายเร็ว ลดความเสี่ยง และทำให้การมองเห็นกลับมาดีขึ้นอย่างเต็มประสิทธิภาพ
การผ่าตัดต้อกระจกเป็นการรักษาที่ช่วยฟื้นฟูการมองเห็นและคุณภาพชีวิต การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดอย่างเหมาะสม และการดูแลตนเองหลังผ่าตัดอย่างถูกต้อง มีความสำคัญไม่แพ้ตัวการผ่าตัดเอง ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด และมาตรวจติดตามตามนัดทุกครั้ง หากมีอาการผิดปกติ เช่น ปวดตารุนแรง ตามัวมากขึ้น หรือมีขี้ตามากผิดปกติ ควรรีบกลับมาพบแพทย์ทันที