4 อาการแพ้ฝุ่น PM2.5 ที่หลายคนมองข้าม

ในปัจจุบัน ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 กลายเป็นภัยสุขภาพใกล้ตัวที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในเขตเมืองหรือช่วงฤดูที่มีมลพิษทางอากาศสูง ฝุ่น PM2.5 มีขนาดเล็กมากจนสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านทางการหายใจ และซึมผ่านเยื่อบุผิวหนังได้โดยง่าย หลายคนอาจคิดว่าได้รับผลกระทบแค่เรื่องระบบทางเดินหายใจเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ฝุ่นชนิดนี้สามารถกระทบต่อหลายระบบของร่างกาย และก่อให้เกิดอาการแพ้หรือระคายเคืองได้หลากหลายรูปแบบ

1. ระคายเคืองตา ฝุ่น PM2.5 สามารถเข้าระคายเคืองเยื่อบุตาได้โดยตรง ทำให้เกิดอาการ

• ตาแดง
• แสบตา
• น้ำตาไหล
• ตาแห้ง
• มองเห็นพร่ามัว

โดยเฉพาะผู้ที่อยู่กลางแจ้งเป็นเวลานาน หรือผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์ อาจมีอาการชัดเจนมากขึ้น หากได้รับฝุ่นในปริมาณมากหรือเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุตา และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคตาแห้งเรื้อรังได้

2. ผิวหนังอักเสบจากฝุ่น ฝุ่น PM2.5 ไม่ได้ส่งผลเฉพาะทางการหายใจเท่านั้น แต่ยังสามารถเกาะบนผิวหนังและซึมผ่านรูขุมขน ทำให้ผิวเกิดการระคายเคือง โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่

• ผื่นคัน
• ผิวแห้ง ลอก
• ผิวแดง
• ผิวอักเสบ
  

ในผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย หรือผู้ที่เป็นโรคผิวหนังอยู่แล้ว เช่น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาการอาจกำเริบได้ง่าย หากต้องสัมผัสฝุ่นเป็นเวลานานโดยไม่ป้องกัน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคผิวหนังเรื้อรังในระยะยาว

3. ระบบหายใจแปรปรวน ฝุ่น PM2.5 มีขนาดเล็กมากจนสามารถเข้าสู่ปอดส่วนลึก และบางส่วนอาจซึมเข้าสู่กระแสเลือด ส่งผลให้ระบบทางเดินหายใจเกิดการอักเสบ โดยอาการที่พบได้ ได้แก่

• ไอเรื้อรัง
• แน่นหน้าอก
• หายใจลำบาก
• เจ็บคอ
• เสียงแหบ
  

สำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหอบหืด โรคปอดเรื้อรัง หรือผู้สูงอายุ อาการจะรุนแรงกว่าคนทั่วไป และอาจกระตุ้นให้เกิดอาการกำเริบของโรคได้

4. อาการแพ้ฝุ่นโดยรวมของร่างกาย นอกจากอาการเฉพาะที่แล้ว ฝุ่น PM2.5 ยังส่งผลต่อร่างกายในภาพรวม ทำให้เกิดอาการ เช่น

• ปวดศีรษะ
• อ่อนเพลีย
• เหนื่อยง่าย
• เวียนศีรษะ
• รู้สึกหายใจไม่สะดวก
  

อาการเหล่านี้มักเกิดร่วมกับอาการระคายเคืองอื่นๆ และจะเห็นได้ชัดในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ โรคปอด หรือภูมิแพ้ ซึ่งอาจมีภาวะแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

วิธีลดความเสี่ยงจากฝุ่น PM2.5

• สวมหน้ากากอนามัยชนิด N95 หรือหน้ากากที่สามารถกรองฝุ่น PM2.5 ได้
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในวันที่ค่าฝุ่นสูง
• ปิดประตูหน้าต่างให้มิดชิด และใช้เครื่องฟอกอากาศภายในบ้าน
• ล้างหน้า ล้างมือ และอาบน้ำหลังกลับจากข้างนอก
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อช่วยให้ร่างกายขับของเสียออกจากระบบทางเดินหายใจ
• ผู้ที่มีโรคประจำตัวควรพกยาประจำตัว และติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

เมื่อใดควรพบแพทย์

หากมีอาการไอเรื้อรัง หายใจลำบาก แน่นหน้าอก ตาอักเสบ หรือผื่นผิวหนังไม่หายภายใน 2–3 วัน หรืออาการรุนแรงขึ้น ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินและรับการรักษาอย่างเหมาะสม